Joanna Grabowska - Szamanka z Hilazon Tachtit

Grobowiec szamanki z Hilazon Tachtit Miała 150 cm wzrostu i była kaleką, ale w swojej społeczności zajmowała wysoką pozycję. Umarła w wieku ok. 45 lat - sędziwym jak na czasy, w których żyła. Jej grób sprzed 12 tys. lat odkryli izraelscy archeolodzy.

Stanowisko Hilazon Tachtit z cmentarzyskiem z późnej epoki kamienia znajduje się w północnym Izraelu - w niewielkiej jaskini na zachód od Jeziora Galilejskiego. - Ma powierzchnię 30 m kw., badamy je z przerwami od 1995 r., w sumie osiem sezonów - opowiada "Gazecie" dr Leore Grosman z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie.

Kierowany przez nią zespół odkrył tam miejsce pochówku co najmniej 28 ludzi z czasów tzw. kultury natufijskiej. Większość zmarłych spoczywa w zbiorowej mogile. Ale podczas ostatnich wykopalisk natrafiono na grób niezwykły. - Jego konstrukcja i wyposażenie wskazują, że pochowano w nim szamankę - mówi dr Grosman. Odkrycie opisała w "Proceedings of the National Academy of Sciences". 

Od łowców i zbieraczy do rolników

Kultura natufijska rozwijała się w okresie 10 500-8 500 lat p.n.e. Jej ludy żyły głównie na terenach dzisiejszego Izraela, Libanu i Syrii. - Ale niektóre grupy potrafiły zawędrować nawet w pobliże obecnego Kairu, ślady po ich osadzie odkryto tam na stanowisku Helwan - mówi prof. Michał Kobusiewicz, kierownik oddziału poznańskiego Instytutu ArHilazon Tachtit, fot. Naftali Hilgercheologii i Etnologii PAN, specjalizujący się w epoce kamienia.

Prof. Kobusiewicz dodaje, że to od natufijczyków rozpoczęła się prawdziwa rewolucja w stylu życia prahistorycznych ludzi: - Początkowo byli nomadami żywiącymi się tym, co upolowali i zebrali. Z czasem zaczęli produkować żywność, udomowili zwierzęta i zboże. Byli pierwszymi, którzy zaczęli wieść osiadły tryb życia i dali początek cywilizacji rolniczej.

Na Bliskim Wschodzie ta przemiana dokonała się ponad 10 tys. lat temu. Na południe Europy dotarła ponad 2 tys. lat później, a dopiero 4,5 tys. lat p.n.e. - na ziemie dzisiejszej Polski.

Prof. Kobusiewicz: - Zmiana stylu życia sprzyjała rozwojowi rytuałów i wierzeń. Natufijczycy często np. chowali zmarłych w pobliżu domostw, a nawet pod nimi. Niewiele jednak wiadomo o ich wierzeniach.

Wybrana

Według izraelskich archeologów kobieta pochowana w pojedynczym grobie musiała być bardzo ważna dla swoich współplemieńców. - Dlatego włożyli tak dużo wysiłku w przygotowanie miejsca jej pochówku. Całe wyłożone jest specjalnie przyniesionymi w tym celu do jaskini wapiennymi płaskimi kamieniami, zamknięte trójkątną płytą - opisuje grób dr Grosman.

Żwłoki kobiety zostały ułożone w dosyć dziwnej pozycji: na boku, z rozłożonymi nogami zgiętymi w kolanach. Ciało przygnieciono co najmniej dziesięcioma kamieniami: - By je unieruchomić w tej pozycji i zatrzymać w grobie - przypuszcza dr Grosman.

Badania szkieletu wykazały, że kobieta miała 150 cm wzrostu i ok. 45 lat, gdy umarła. Deformacje i uszkodzenia miednicy i kręgosłupa świadczą o tym, że była kaleką - kulała albo pociągała nogami.

- W pierwotnych społecznościach niepełnosprawni mieli wysoki status i uważani byli za osoby wybrane - uważa prof. Kobusiewicz. - Przykłady na to mamy również z czasów znacznie nam bliższych. Na przykład Indianie Ameryki Północnej uważali ludzi chorych psychicznie za obdarzonych nadprzyrodzonymi mocami. To samo wiadomo o szamanach z Syberii czy południowej Afryki.

Skorupa żółwia odkryta w grobie szamanki, fot. Gideon HartmanWokół szkieletu szamanki leżało wiele szczątków zwierząt: 50 pancerzy żółwi, kość skrzydła orła, miednica lamparta, dwie czaszki kun, ogon tura i przednia kończyna dzika. Zdaniem dr Grosman oznacza to, że kobieta była postrzegana jako osoba kontaktująca się z duchami tych zwierząt. Wśród szczątków była też stłuczona bazaltowa misa i duża ludzka stopa. Nie wiadomo dlaczego.

Prof. Kobusiewicz: - Wszystkie przedmioty znalezione w grobie szamanki z pewnością mają znaczenie magiczne, choć dziś trudno powiedzieć jakie. Podobne do tej pory wykorzystywane są w rytuałach szamańskich, np. na Syberii. Jedno jest pewne. Odkrycie kompletnego grobu szamanki opisane przez archeologów z Izraela rzuca światło na sferę prahistorycznych wierzeń. Nie znaleziono dotąd tak wyraźnych ich śladów.

ŹRÓDŁO

vseperestroy.ru | autogrubin.ru | vestyrizm.ru | ivotremont.ru | detityt.ru